بامدادی ها

          بخش يكم

 «  فارسی »

 

 

 

بامدادی‌ها

ژنده چين  § (1)

( كارمند )

 

 

      خانه ام بر دوش، كهنـهْ كيسه ام در دست،     صبحي پير

     پلّه ها ، يـخ بسته ،    آويز  از   سـكوي    چـوبـي ِ  خـانه    

     چكمه ها تا   زانوان ام   كيپ،  دل  در هاي وهـويي ، كـاي

     باز بايـد سَـركُنـم   در      ژنـده/چينـي   هاي       روزانـه

 

    پشتِ     «  اَزْنا » ،   پيرمـرد ِ   كـولـه بار ِ       شعلـه   برشانه

    خيس  و سرماخورده   ،    با صدسرفه ،    تن را  مي كشد بالا

    هرچه   از  هر  گوشه اي  ، دلواس ِ او  : « هان عمـوخورشيد‍‍‍‍‍!

    خـادم ِِ پير ِ   اداري ،    دير        كـردي  ،    روز  را    بگشــــا »

 

    مي كشد  خمـيازه ،   مي خارد   تن اش  با دستِ    نرم ِ   مِه

    دختر ِِ    تنْ زردِ      بارا ن/سال ها   ،    دوشـيزه « قـيزباخان»

    خسته  از   شب/زنده داري   ،   اين  طرف تر   در     لـحافِ ابر

    خفته  ـ گرچه مي زند غلتي و مي جنبد لب اش  ـ    « ساران»

 

    

    هي عموساران ! عموساران ! نفير ِِگرگ هايت ياد، |خشمت كو؟|

    خامُشی، چون موشی، ظبل ِ کهنه را حورده ست، آغازی| بیاغازان! |

    .     .     .     .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .

    .     .     .     .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .    .

  

  

  دستِ نان     مـي گيرَدَم   مُچ را   و  مـي گَردا نَدَ م  از     راه

    مي روم    سردابه ي روزانه    را    پايين ،     چـو  يك  ناچيز .

    در  تـمام  ِِ روز  در   سـردابه  سـرما  هست       و  تـاريكــي

    نيز   گِردابي ،   كه هرچه ،  هركِه ، مي گردد  درآن،  من نيز

 

 

« اِسم؟ : ها يا هُوي.  شُهرت؟ : هايهو . اهل ِ ؟: چه مي دانم !

« شغل؟:  من تاريخ/سـازم !   سِنّـِمار ِ  اين  خَـراب آباد

    [ هر زمان، بَر مي كِشم از خاكِ  تيره ، كاخي  بي مانند

       وَز  فراز ِ  بام ِ بي ماننديِ  آن  مي شوم  پرتاب ]

« جُرم؟:تُف بر پيشه ي تاريخي ِ خود. كِي؟: دلِ شب، مَست. »

                        ناگهان بر قعر ِ سَردابه ، سقوطِ سردِ يك فرياد .

 

    « آه  اين  فرياد ،    بوي سينه ي من   مي دهد   ،   دربان !

    اندَ كَك     دروازه هاي   كور ِ     اين    سردابـه  بگشا!    من

    جانِ خـود را     دوختم  ، زان  تير   در     تاريكي  اندازي »

    مي كِشد  سرپنجه ي  گُرگـي  به  چهر ِِ   تيره گي ،  ناخن

 

    مي چكم  - چون برگ ها  از شاخه ها ، خاموش  و رنگارنگ -

    ازلبِ  خونين ِِ  تـيرم  - اين قلـم     بر چـلّه ي     انـگشت     -   

    مي رود   سردابـه  را     بيرون  شتـابان  نان و   ،    دارد   او

    پيكرم   بردوش   و  خورشيدِ  به    غرب آلوده ام    در  مُشت

 

    سرفه هاي    روح ِ     سرماخــورده ام      برمي دَرَد  ناگاه

    پـرده ي     آرامش     شنگــرف را    در  شام گــاهـان ! 

    آن   سوي پرده  ،  صـداي پچ پچي    مي پيچد و ،  اين سو

    خيره   بر ژرفاي من    ،  روز و شب و  ساران  و   قيزباخان

 

 

    مي جـزد  سِرگين ِِ    آخـر ،  دراجاق ِِ دورْسوز ِِ عصر . . . . . . .

 

    1351   

------------------------------------------------------------

زیرنویس ها :

قاضی‌لَر: ار محلّه هاي شهر  هِروآباد ( مركز خلخال )

 ساران  ـ  قيزباخان  ـ  اَزنا :  نام سه كوه كوچك درپيرامون هِروآباد ( مركزخلخال )

 سِرگين   :  سوختي كه ازتپاله هاي گاو درست مي كنند 

سِنِمار : معماری روُمی که قصر خُوَرنَق را برای نعمان بن منذر ساخت. نعمان برای این که وی کاخی نظیر یا بهتر از آن برای دیگری نسازد، دستور داد تا وی را از فراز کاخ بر زمین افکنند. ( فرهنگ دهخدا)

§ - شماره ی 2 ( ژنده چین (2) تاکسی ران) در سال 1375 در آلمان سروده شد . در دفتر « دور ِ چهل و هشتم» آمده است. نام این شعر از همان آغاز هم ژنده‌چین بود هم کارمند.

--------------------------------------------------- 

 

بامدادی‌ها

هرچه می‌تابد

     

بازشد مشتِ پُر از بادِ شب ،  

و زد آيينه ازآن چيزشگفتي ـ صبحي ، گويي ـ .

 

وشگفتي ديگر

برلب پنجره ي خانه ي ما :

اين دوچشم

 ـ دو پرنده ، سرِِ شاخ ِِ لرزاني ، در پَرپَر ـ .

 

«    هوم ! ديدي ؟

         جانِِ  بي شبنم ِِ اين صبح ِ بَدَل را ديدي  ؟          

         ديدي گل هايي را كه لب اين چشمه ،

         جام شبنم به زمين كوفته اند وپژمردند ؟                                

 

         شيهه ي گلّه ي رم كرده ي اسبان را ،

         و سواراني  را                                              

         كه درنگادنگِ غمزده ي زنجير - اين                                     

         حاصل ِ زحمتِ شبْ خواني وشبْ گردي شان - مي آيد ؟                                 

 

         قدر ِ چشمان ترا دهكده  گر مي دانست                       

         قدر ِ چشمان ترا دهكده  گر مي دانست .

              

         ميرِشب ، نام ترا  لاي دو نانْ پاره  فروبلعيد،

         و سگان ، گلّه  به گرگان دادند .                               

   و بهاي آن  :

            -  اسبِ اين                            

            -  دلِِ آن                                 

            -  كِشتِ يك ساله ي آن ديگر                              

            - عمر من                                

            -  چشم تو .

 

            -  جان هاي شيريني سر ِِ « پنجي » ( 1 ).

 

            -  دامن صاحب آن چشم پُر از لب خند :

                 پرده ي نقاشي هاي عجيب       

                  پُر ِِ يك دهكده عطرعلف و             

                                    بع بع بزغاله و                              

                                      تك شيهه اسب و                           

                                         من  و

                                            خوشْ خواني و

                                                           باد و

                                                                « لَله وا »ـ( 2 )                  

            -    تَبَري هاي( 3 ) دل انگيز :

                 كه شب ازپنجره بيرون مي زد ،       

                 مرغ تنهايي ازشاخه فرو مي افتاد ،     

                  وسكوت  از بغل ِ دهكده ، برپنجه ي پا درمي رفت .

   

            

         باري ، ديدي كه لگام اين اسب سركش را            

         وسط باد به كاهي بستيم ؟ . . . »      

 

همه چيزي مي تابد :

صبح و 

اين رازتلخ و

شب و

اين چشم ِ لبِ پنجره و

خشم من .

1350

 -------------------------------------

 ـ پَنجي : هنگام ، جا و برنامه ي پخش آب ميان كشاورزان

 ـ  لَله    :  سازي مانند <  ني  »

 ـ  تبَري  :  طبري ـ آهنگ و آوازي مازندراني

--------------------------------------------

 

بامدادی‌ها

سپيده 

 

 

 

آواز پرندگان

اسفند

خورشيد

شادي

رنگ

آسمان

سكوت

روشني .

 

()

 

در پيشاپيشِِ صحنه ي  درهم آميزيِ  اين « يكچند» ،

خوشا  كه  هم/چنان ، درختي هستم ـ

با جوششِ پنهانِ جوانه ها .

1372

 

بامدادی‌ها

گذرِ بامداد

 (در كمين  بامداد )

 

تا   كُـلَه    چرخ  دادي    مـي بيني

بـا مـدادِ      رمـوكِ      آهــوْ چَم

اين   دل انگيز ِِ     جـاودان   در  رَم

در پس ِِ  شام ،  ناپديـد  شده ست

 

به عبث ،  گاه ، پشتِ چينه ي شب

به  كـمين   مي نشينـي  تا     شايد

كَمَـكي    بيـش تر    جـلو     آيـد

بي يكي  گام  ،   ناپديد   شده ست

 

دام   بر مـي نهي     و    مي د اني

تا  ببيني    كـِي    آمـد  و  كِي رفت

او  ـ  كه تنها  ازو  به جا  مانده ست

گَردي  در  دام   ـ  ناپديد شده ست

 

77

 

بامدادی‌ها

(هنگامه ي بيداري)

 

 

ديروز ،  بامداد

ازآن سو ، در بيرون ، آفتابِ هميشه ، جهان هميشه گي  را روشن مي كرد

وز اين سو ، در درون ، آفتابي ديگر ، تيره گي ِِ  در من  را .

آن يك ،  تنها روزي را روشن مي كرد

اين يك امّا ، روزگاري پريشان را .

 

در رو به روي روزي كه در درون من روشن مي شد

روزي كه در بيرون ازمن روشن مي شد ، به كورسويي مي مانست .

 

همپاي اين تاريكِ  كهنه اي كه در بيرون روشن مي گشت

انبوه تاريكي هاي نو را مي ديدم كه دردرون من روشن مي گردند .

 

آن چه كه در پناهِ روشنايي بيرون به خنده اي زلال شباهت مي برد

در روشن ِِ درونم ديدم كه نيشي زهرآلوده درخود پنهان داشت .

 

ديدم ازآن بنايي،كه درروشناييِِ خورشيدِ روزمرّه، آن همه غول آسايي مي كرد

درز و شكاف و لرزه متْل مورچه بالا مي رفت .

 

()

 

مرزميان خواب و بيداري ، سرزمين  شگفتي هاست

ديدن ، دراين جا ، ازهر چه ديدن ديگر ، ديدنْ تر است

ديدن ، دراين جا ، ازهرچه ديدني ِِ ديگر ، ديدني تر .

 

در اين ديدن

نه پرده ي ملاحظه اي هست

ونه ملاحظه ي پرده اي .

 

بسيار چيزهاست كه با چشم ِ بسته  ديده مي شوند

بسيار چيزهاست كه با چشمِ بسته ، ديده تر مي شوند .

 

()

 

روز :

گاهي يعني < تاريك > ي روشن

گاهي يعني < پنهان > ي پيدا

و گاهي يعني پرده اي روشن بر انبوه تاريكي ها .

 

و شب :

گاهي يعني رستاخيزِ تلخِ  تاريكي ها

يعني قيامتِ  تلخ تر ِِ تلخي هايي كه در سياهي ِ خود پنهان اند

غوغاي اعتراف هاي زهرآلوده ي پنهان ها ، پنهاني ها

هنگامه ي دريده گي ِِ پرده هاي نور بر دريچه ها و ميانه ها 

بيدادِ  آشكاريِِ  تاريكي ها .

شب ،  گاهي يعني روشنايي ِِ تاريك .

 

()

 

بيداريِِ ديروز ، بيداريِِ بيداري ها بود

بيداريِِ ديروز ، باري به راستي بيداري بود :

تلخ ، پرده دَر ، بي شرم ، شرم آور .

 

و چشم باز كه كردم ديدم

روزخجسته ، دارد آخرين پرده را روي آخرين تاريكي ها در مي كشد .

 1377

 

 بامدادی‌ها

بيدار در سَحَر                                                  

 

 

صدها هزار آغوش

         سر بركشيده اند از

                   هر گوشه وكنارِ اين پهنه ـ

                              كه من باشم .

هرچيزي درآغوش ِ من

         دراين من ِِ آغوش

                   خوابش برده ست

اما من

خوابم نمي برد .

 

[]

 

شايد مرا هم خواب باخود برده ست ؛

وشايد اين كسي كه از من دراين جا ، دراين پگاه ، برجا مانده ست

ـ  اين ناخفته كه من مي پندارم من هستم ـ

آن نيمه ي هماره نارضاي از من باشد

آن نيمه اي كه اكنون مي پندارد :

                   به پهنه اي كه دور و برش را فراگرفته ، بَدَل گشته ست .

و اكنون از اين كه مي بيند، آن نيم ِديگر من ، آن اخمو را خواب باخود برده ست

ازشادي

خواب اش نمي برد .

 

[]

 

با آن كه باران ديري باريده ست

با آن كه سيلي راه افتاده ست

آبم نمي برد .

1377

 

 

 بامدادی‌ها

 خواب و بامداد