گلايه هاي درختي در گفتگو با پرنده اي كه ديرزماني بر شاخه اش  آشيانه دارد . . .

 

 

دست از سـرم بگير و رهـايم كـن

برشاخه م اِي پرنده چه مي جويي؟

اكنـون نـه رغبت ام ، نـه توان ام تا ـ

سر در بيـاورم كـه چـه مي گويي

 

بـردار آشيـانِ خـود را بــردار !

ايـن بار را ز شانـه ي من بـردار !

من بـارهاي بـي هُـده ام كم نيست

بارِ سـكوت و شاخـه و برگ و بار

 

اين دشت ، با نواي تو هم ، خاموش

اين شاخه ، با حضورِ تو هم ، غم بار

بردار اين نواي خودت را ، بردار !

اين خار را ز ديده ي من بردار !

 

پابستِ اين دو قطره ي خونم ، گر

ايستاده ام هنـوز در اين بُـن بـست

بنگـر ! كه اين زمينِ به خون معتاد

چون زالويي به ريشه ام چسبيده ست

 

در زير ِ نـور ِ لعنتِ ايـن خــورشيد

از سـايـه افكني م گـريـزي نيـست

ورنـه بـه شوره زاري نمـك نشـناس

من سـايه افكني م بـراي چيــست؟

 

نـه خود بـه دانه اعتمـاد تــوان كرد

يا خود به خاك و آن چه كه مي رُويند

پرچين ، وجين ، مترسك و شبْ پايي

بي هوده اند يك سره بي هوده اند

 

ديري ست بر نمي دَمَد از اين خاك ـ

آن حاصلي كه دانه ي آن مي كاري

چيزي غريب مي دمد از هرچه كاشتي

آري ، چه روزگار ِ غريبي ، بـاري

 

مي سازي آشيـاني سرِ هـر شـاخــه

تا بل كه مرغي ، شوري در آن انگيخت

يكْ باره ريشْ خنـدي به تو مي گويد :

در لانه ي خودت همه چي درهم ريخت

 

خَم مي شوي ز چشمه بنوشـي آب

آتـش زبـانـه مـي كشد از چشمــه

در باز مـي كنـي بـه هـواي دوست :

دشنـامـي ايستـاده بـه كف دشنــه

 

در جُست وجـوي آن كه دلم با اوست

اين شاهْ راهــه ها همه باريكــه اند

هرچند (جُستن) و (دل) و (راه) و (او)

بازيچـه اند يكســره بازيچــه انـد

 

راهم به سوي مــردم و آزادي ست

شوقـم به سوي هر چه كه انسانــي

چيــزي ولـي درونِ نگاهـم هسـت

دلْ سرد از هـرآن چــه كه مي داني

 

.     .     .    .    .    .    .    .    .

.     .     .    .    .    .    .    .    .

.     .     .    .    .    .    .    .    .

.     .     .    .    .    .    .    .    .

 

دست از سرم بگــير و رهايم كــن

دست از سرم بگــير و رهايم كــن

دست از سرم بگــير و رهايم كــن

دست از سرم بگــير و رهايم كــن

 

 

طرح

 

 

طرح ِ يك صيّاد

عنقريب از پا درآيد زير ِ بار ِ بي سرانجام ِ كمان و تير .

طرح ِ يك خاموشي ِ مرطوب و كهنه

كه چنان انبوهه ای از بوته هاي هرزه روييده است

در درونِ روح او

و همه اطراف .

 

ناگهان

از ميان بوته هاي هرزه ي روييده در اطراف و روح ِ او .

خيزش ِ رنگين ِ يك انبوهِ رنگارنگِ قرقاول

با غريو ِ شادشان ، از خيزش ِ شان نيز رنگين تر .

 

مثل بادي مي وزد سوي كمان و تير خود صيّادِ غافل گير ؛

گِردبادي مي شود برپا ومي پيچدبه صيّاد و كمان و تير و آه و حسرت و خاموشي و اطراف .

 

از ميان خيل ِ قرقاول ـ  كه اكنون چيزي از آنان نمانده غير ِ يك غوغاي دورا دور ،

مانده تنها حسرتي رنگين

روي خاك

نيمه زخمي

بال و پَرزن .

 

 

نامه به آزاده

 

 

با چشم خود نديده امت گرچه سال هاست

دل ، ساليان سال ، ولی با تو آشناست

آن نازنين ِ كوچكِ خوشْ لهجه اي هنوز

روشن ز شعله هاي كلامت اجاق ماست

 

همواره گفتي ماه مي آيد ، بخوان هنوز

چندين هزار ماه در اين آيَد آيَدا ست

مَه در درون توست ، درونِ صداي توست

ورنه پس اين ترانه ي مهتابي از كجاست ؟

مي خوان و مي نواز كه از اين پيام تو

سرشار ِ ماه ، اين شبِ ديرينِ دير پاست

 

يك دست بي صداست شگقتا ، هزار دست

فرياد مي كشند كه يك دست بي صداست

يك دستْ بي صدا نيست گَر دستْ دستِ توست

اي زنده باد دستِ تو كه دستِ دست هاست

 

بر اين جهانِ ديدني ، دائم نثار باد

با آن زبانِ دلكش تو هر چه ناسزاست

 

 

بامْداد ها

 

 

 

گاهي صبح

مُشتي رنگ و ، مُشتي روشنايي ، مُشتي شب ،

ذرّه اي نسيم ،

پُشته اي درخت و كوه

قدرِ استطاعت آفتاب ،

دستْ رس اگر كه بود :

يك دهن ترانه از

يك پرنده اي ،

ورنه ، جاي خالي اي

روي شاخه اي .

 

[[]]

 

گاهي صبح :

رنگ مرده اي و

بانگِ مرغي نيمه جان و

گوش ِ خواب رفته اي .

 

[[]]

 

صبح، گاهی این چنين به من دمید :

تا گلوم غرق بوده ام درونِ شب ،

نَشت كرده بود شب ، درونِ من ؛

تيره بود دل

روح ِ تيره ، تيره تر .

 

راهِ بازگشت

گُم تر از

راهِ گَشت .

 

راهِ گَشت

گُم تر از

راهِ بازگشت .

 

وان چه اي كه جُسته بودم و نيافتم

گُم تر از

راهِ گَشت و

راهِ بازگشت .

 

تشنه بوده ام

تشنه ي يكي دو چكّه روشني .

 

[[]]

 

گاه ، صبح

هيچ

جز صداي زنگِ ساعتي

يا صداي مادرم

بيم ِ كار

بيم ِ درس

بيم ِ نان

بيم

هيچ ، بيم .

 

[[]]

 

گاه ، صبح

روشنايي اي

گرم

نرم

خوش نگار

در اتاق .

 

[[]]

 

گاه

صبحْ گاه

آتشي درونِ پُشته هاي كاه .

 

[[]]

 

گاه

جنگِ رَنگ ها ؛

گاه

رنگِ جنگ ها .

 

[[]]

 

گاه صبح

پچ پچ ِ سپيدي اي نمور

پُشتِ سُرمه ئي ِ پرده اي .

 

[[]]

 

گاهي صبح يعني : آه

دوستان !

هم پياله گان !

باز نيمه كاره مانده اين شب و

نيمه خورده اين پياله و

نيمه خوانده اين ترانه و

نيمه مانده  ما .

اين ميان فقط

حسرت است كه

چون هميشه كامل است .

 

[[]]

 

گاهي صبح يعني : كوهي خَم شده است و، چشمه اي

چكّه چكّه مي چكد

روي دشتِ در هوا معلّق ِ سكوت و خواب .

 

[[]]

 

گاه گاهي صبح

؟

!

؟!

!! .

 

[[]]

 

صبح را نظاره كرده ام

زيرِ آن درخت ،

ـ بيد بود گمان كنم ـ

مستِ خواب بودم و

مستِ دل

مستِ راه .

 

[[]]

 

صبح

گاهي رنگِ رقص

گاهي رقص ِ رنگ :

عين ِ دامني

دور ِ پيكري

پابه پاي نغمه اي .

پيچ و تاب مي خورَد

پا به پاي او

رنگ و طعم و عشق .

 

[[]]

 

گاه صبح

عين ِ سِنْج :

مي خورَد به هم

پخش مي كند

رنگ و نور .

 

[[]]

 

صبح را

گاهي ديده ام

گاهي هم شنيده ام

گاهي خوانده ام

گاهي سركشيده ام .

گاهي هم چشيده ام .

گرچه چندبار نيز

صبح را مكيده ام .

 

صبح را

گاه رفته ام

گاه آمده ام .

 

[[]]

 

صبح هايي ديده ام

هم/چنان كه مي دميده اند

مي دميده اند روح ، در تنِ

اين نِي ِ

خشكِ اين جهان .

 

[[]]

 

گاهي ناسزا گشوده ام به روي صبح

گاهي چشم بسته ام بر او ،

گاهي نيز اين سگِ كنار من لميده را

كيش داده ام به سوي او .

 

[[]]

 

صبح را

گاه هم/چو مرهَمي كشيده ام

روي زخم .

زير باران و بام

 

 

در بينِ خانه هاي هزاران

تنها به بام ِ خانه ي ويرانه ي من است

باران

وين ابرِ مهربان .

 

اِي بام ، بام ِ من !

خوشبخت ، بام ِ من .

 

                    آه اِي صداي آب

                    آه اِي صداي باران .

 

اِي بام ، بام  ِ من !

اِي آن كه زير ِ تو

چندين و چندسال است

خوابم نمي بَرَد .

 

اِي بام ، بام ِ من !

اِي جاودانه لرزان

لرزانِ جاودان !

 

                    چون آينه

                    چون بي شمار آينه

                    در گِردِ من فرود مي آيند

                    بارانِ قطره ها .

 

اِي بام ، بام  ِ من !

اِي آهِ من ستون تو

فريادِ من ستونِ تو

يادم ستونِ تو !

با اين همه ستون

باور نمي كنم كه فروريزي برسرم .

 

                    چون آينه

                    سرشار از تصاوير

                    تصويرِ آشنايان

                    تصويرِ دوستان

                    تصويرِ يادها

                    تصوير خنده ها . . .

                    تصوير ، باري يكسره تصوير .

 

اين ابرِ مهربان

وين باران

تنها به بام ِ خانه ي ويرانه ي من اند

در بينِ خانه هاي هزاران .

 

فسْ فسي

 

 

در لا به لاي شاخه ي چندين درخت

انبوهي از پرنده نشسته اند

آوازِ شان بلند .

در بين ِ شان پرنده اي ديگر نشسته است

با نغمه اي تكيده ،

و جثٌه اي تكيده تر از نغمه اش ؛

او نامش فسْ فسي ست .

 

مي خوان در اين ميانه تو هم جان فسْ فسي !

در بندِ اين مباش كه نشنيده مي شوي .

 

خطابه اي به برادري كوچك

 

 

ساز !

پس كِه كُوك مي شوي ؟

 

عُرضه اي اگر كه داري عَرضه كن !

ورنه بارِ شاخه را گران نكن .

آه تو !

اِي جوانه اَك !

 

ساز !

پس چه گونه كُوك مي شوي ؟

 

سازِ !

پنجه اي اگر

از دلي دميد ،

تن به روي تارهاي تو كشيد

[ آن چنان كه اسب

هرزمان كه وقتِ خارشِ تَن است و روح

تن به روي هرچه اي كه دست داد مي كشد ]

هِل كه تا ترانه ها و نغمه ها روانه گردد از

چاربند تو .

پنجه اي اگركه از دلي نمي دمَد،

يا كه پنجه ها اگركه رغبتي نمي كنند،

تو به سوي پنجه ها برو

تارهاي خود بكش به روي نازِ شَستِ شان

[ آن چنان كه اسب

هرزمان كه وقتِ خارشِ تَن است و روح

تن به روي هرچه اي كه دست داد مي كشد ]

هِل كه هرچه در نگاه تو به پنجه اي بَدَل شود .

 

ساز !

پس كِه چاره ساز مي شوي ؟

 

ساز اگركه ساز بُود

سازگار مي شود،

سازِ سازگار

با هزار پنجه ازهزاردل ، هزارگونه هم/نواز مي شود .

راز مي گشايد و

راز مي شود .

 

عَرضه شو !

 

 

در برابر ِ شام گاه

 

اين شام گاه را

آلوده اش مكن

با شعر

با هنر

با خود .

انساني اش نكن

 

تنها نگاه كن !

آن هم به گونه اي كه مبادا يك وقت

آلوده اش كني به نگاهِ خود .

 

آلوده اش مكن به هنر ، با شعر ؛

بگذار تا بتابد هر جور ميلِ اوست ،

بگذار تا چرا كند اين آهوي عجيب ؛

افساري اش نكن !

 

 

باد و بيد وحافظ

 

 

بيدِ بي چاره !

اسم تو بد دررفته ست ؛

كوه مي لرزد و ما هيچ نمي گوييم .

 

بادِ بي جا وَز !

آه بر تو

گر كه بيدي بر سرِ راه ات نمي لرزيد.

 

در جمع ما ، درجشن ما ، ديري ست

برخاسته اين بيد

شنگول ،

و در تمام گوشه ، روحِ رقص ، آماده ست تا با او درآميزد .

آهنگ !

كِي مي وزي پس ؟

 

هم اگر كه بيد مي لرزد

مي وزد هم باد ؛

سَرزنِشْ كارا !

سرزنش هايت چرا بر لرزه و بيد است

بر وَزش ، و باد ، امّا نه ؟

 

من نمي دانم

حافظ أن دوره كه همچون كوه بود و بر سرِ ايمان نمي لرزيد ، زيبا بود

يا درآن لحظه كه همچون بيد گشت و بر سرِ ايمان خود لرزيد ؟

 

و نمي دانم

بيد ، حافظ شد

يا كه حافظ ، بيد .

 

بيد شد ، حافظ

تا توانسته ست دل پيدا كند ، وان گاه

بي هراس و شرم

بر سرِ ايمان خود لرزيد .

 

لرزه ي حافظ

در مقام بيد

بر سرِ ايمان

حافظِ حافظ

در جهانِ خاك

اين گذار ِ باد .

 

 

بر اين ديوار

 

 

 

اگركه زندگاني اين است

اگركه عشق اين

اگركه

أه خدايا ‍ ابليسا ‍‍‍! چه آ ! چه هايا !

 

نقشي شدن بر ديوار، هیهات

درست همان گونه كه سعدي گفت .

 

بارِ ابزارهاي شهوت بر دوش

روان از پِي ِ نام و خانه و دانه

دوان از پيشِ گلّه اي از سگان و نگراني هاي هار

در چمبره ي بي مايه گي .

آه اگركه بودن اين است .

 

اگركه دل نه براي باختن است

اگركه نگاه نه براي ديدن

پس نه جز نقشي هستم

براين ديوارِ كهنه ي يكْ وَر .

 

 

خواب

 

 

 

خواب بود

مثل خواب نه

عين خواب .

 

گاه گاهي چشم باز كرده ام

ديده ام كه خواب رفته ام

خفته ام .

مستِ خواب

گرم خواب .

 

چندبار ، خود گواه بوده ام ، و ديده ام

خفته ام .

ديده ام به چشم خويش ديده ام

خواب بوده ام

خواب بود .

 

خواب مي چكد هنوز از

بندبندِ من .

 

هر زمان كه دست داد

پا برون نهادم از

بندِ خواب .

چشم باز كردم و جهان واقعي خويش را نظاره كرده ام .

گوشه هايي از

اين جهانِ واقعي

شعرِ هاي من

و خيال هاي خام من .

 

ازاين دايره

 

 

هم درخت

و هم اين بِركه

هم خيالِ من

و هم حتّي اين كوه ،

هرچه مي رقصد ازاين شوخْ نسيم .

 

فرصتي جور شد اِي دايره گَرد !

تا ازاين دايره بيرون روي ، اين دايره اين دايره اين . . .

 

هرچه مي رقصد ازاين شَنگْ نسيم .

 

تا كه گرم است سرِ هرچه به اين شوخْ نسيم

هان ! كه يك لحظه ازاين دايره بيرون بزن اين دايره اين دايره اين . . .

 

گفتي گفتم

 

 

گفتي : غنيمت است

نجواي گاه گاهيِ اين مرغ ـ

                    [ برشاخه هاي كَمْ برِ اين سايه افكني

                      كه روزي يك نهالِ جوان بود

                      در سايه ي من وتو ،

                      واكنون

                      لطفِ لطيفِ سايه ي او بر ما ]

بلوا مكن كه اين مرغ

هرچند خو گرفته به ما و به اين درخت ،

روزي پريدني ست ؛

گفتم پريدني نيست

ديدم پريدني ست .

 

گفتم كه بارِ شاخه ات يك روز چيدني ست

گفتي كه چيدني نيست

ديدي كه چيدني ست .

 

قفلي مشو ! و منشين

ـ گفتم ـ براين دري كه من با آن

وا مي شوم

- گاهي به روي خويش

- گاهي به روي تو

- گاهي به ماوَرا

- گاهي به روي هيچ .

براين در

اين در بويژه اين در

يعني كه بردر ِ من

اين من ، بويژه اين من .

ما بسته مي شَويم به روي هم

ـ گفتم ـ ؛

وين در

ديگر گشودني نيست .

گفتي گشودني ست

ديدي گشودني نيست .

 

اين ساز را كه خلوتم با اوست

گفتي بلندتر بنوازم ، شنيدني ست ؛

گفتم شنيدني نيست

گفتي شنيدني ست،

ديدي شنيدني نيست ؟!

پایان

بازگشت به فهرست همه ی نوشته ها                    بازگشت به فهرست این نوشته