اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

هستم مُحاطْ در غُل و زنجير .

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

دارم ازخود مي پرسم :

آخر چه گونه مي توانم ازاين همحصار خود شاكر باشم

من ، كه اكنون چهل و نُه سال است با او دراين حصار آشنايي دارم ؟

 

ازاين يابو !

خاموش ، درجايي كه مي بايد شيهه سر مي داد ،

چاموش ، درجايي كه مي بايد به گردنْ نهادن ، گردن مي داد .

 

ازاين كسي ، كه نيم ِ دراز ِ اين فرصتِ كوته را خوابيد ،

و نيمي از بيداريِ كوتهِ خودرا چنان سپري كرد

كه بيش تر به خوابي شيرين مي مانست

تا خود به يك بيداريِ شيرين .

 

ازاين كسي كه هيچ نمي آموزد

و هم/چنان ، سر ِ آن دارد ، كه نيمه ي ديگر را هم ، چنان سپري سازد .

 

زندان ادامه دارد .

زندان ادامه دارد ، امٌا من

پنهان شده درون نغمه ها و زمزمه هايم ،

از دَرز و مرز ِ اين زندان

نَم نَم ، ولي همواره ، آزاد مي شوم .

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

باري نهاده روي شانه ي خود ، سويي مي برم .   

 

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

قلابي در فكنده ام به هر بي آبي

قلابي در فكنده ام به هر بي آب

قلابي در هر ناآب

درهر سراب

درهرآبي

هرآب .

 

دامي نهاده ام به هر معبر

دامي به هر عبور .

 

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

هم كار مي كنم ، هم

كار ي نمي كنم .    

  

 

 اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

درفكر اين هيولا هستم :

او اژدها نمي شودش ناميد

او اژدهاتر است .

 

با بي شمار سر

وبي شمار چهره ،

با بي شمار سرهاي بي چهره

و چهره هاي بي سر .

 

با يك سر مي خندد

با يك سر مي خنداند .

 

با يك چهره مي گريد

با يك چهره مي گرياند .

 

از يك دهان ، آتش مي بارد

از يك دهان ، اداي آتش بازيِ يك شعبده بازي دريك شعبده بازي . . .

 

تنها نه كودكان فريفته ي اويند

اين گونه كه به رنگ درآميخته است

اين گونه كه به نيرنگ .

 

تا نعره اش به نعره نماند

و خود به اژدها ،

خود را به رنگ ها آغشته ست .

 

و رنگ ها هم خود را به او آلوده اند

خود را به او فروخته اند ،

تا نعره اش به نعره نماند

و خود به اژدها .

 

رسوايي عظيم ِ رنگ .

 

هرچند اژدها نيست

اما ، از اژدها كَمَكي اژدهاتر است .

  

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

در فكرِ  كِشت گاهم هستم .

آن جا كه كاشتم

و كاشته شدم .

 

انگاشته

نگاشته

انباشته شدم .

 

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

همواره دور مي شوم از نزديكان .

 

وين پرده ـ كاين ميانه نه تنها سياه ، که كهنه هم شده است

اين كهنه ي سياه ، كه بي وقفه ژرف مي شود و تيره و صخيم ـ

چيزي نمانده است به يك ديوار .

 

گه گاهي اين سوي پرده چراغي مي افروزم من

وسايه هايي از من مي افتد بر پرده .

گه گاهي آن سوي پرده چراغي مي افروزند آنان

و سايه هايي از آنان مي افتد بر پرده .

 

و اين چنين

ـ آه آري اين چنين

ما گاهي هم ديگررا مي بينيم  !

  

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

گاهي دراين فراخ ِ  بي در و پيكر

در جستجوي گوشه ي دِنجي ، فرصتِ كوتاهي

تا بل كه گريه اي و ، هاي هايِ بلندي .

 

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

كارم شمردن است .

چند آسمان ستاره شمردم

و همچنان ستاره شماري ست كار من .

 

شب از ستاره روشن

من روشن از ستاره شمردن .

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

 

مرداب !

در روبهروي من مرداب است

تا چشم كار مي كند مرداب .

 

از ابرها باران هاي مُرده فرو مي بارد

و آب هاي زنده قطره قطره فرو مي ميرند .

 

خُشكاب !

و تازه گي دراين آب ها خشكيده ست ،

و آن چه دائما" در اين آب ها تازه است ، خشكي ست .

 

سنگاب !

به آب مي مانَد ، امّا سنگ است

به سنگ مي مانَد ، امّا آب .

  

 

اين جا چه مي كني ؟

  هيچ  !

اين جا چه مي توان كرد ؟

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ  !

بر روي چارپايه اي كهنه نشسته م

در گوشه اي ازاين بازار ِ مكّاره  :

 

غوغاي گونه گوني

و گونه گوني ِ غوغا .

 

درخلوتِ هرگوشه ي هرگونه

چنبر زده ، به دورخودپيچيده ست

با نيش ِ زهرآگين اش

تاريكي ،

تاريك ي .

 

غوغاي گونه گونه

و گونه گونه غوغا .

 

و گونه گونه گي ، اين جا يگانه گونه اي ست كه فرمان مي راتَد .

و گونه گونه گي ، اين جا يگانه گونه اي ست كه هرگونه ي ديگر را مي بلعد.

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

انبوه جام مي گذرد

پيوسته ، پرشتاب ، ناخورده؛

و دور ، تازه مي شود هرلحظه

بي نوش نوش ،

هيهات !

 

مستان به قعر ِ هُشياري درغلتيدند

چون مشتي سنگ و صخره ،

وين درّه ازغبار و جنون و نعره لبريز است .

 

هُشياريِ شگرف و ژرفي داردآن مستي را مي بلعد .

چيزي نمانده است كه ديگر از مِي

چيزي به جا نماند .

 

جام از مِي ِ ناخورده

ما از نخوردنِ مِي سرشار .

  

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

ديگر نه از نسيمي مي لرزد

نه از بادي

نه از توفان هم ،

بيدي كه از وزيدن مهتاب

وز چين ِ روي خوابِ خفته ، پريشان مي شد .

 

يا بيدها به بيد نمي مانند

يا بادها به باد .

 

ياران و باران

ياد و باد

بر طبل در درون و برون مي كوبند ،

او در درون ، و در برون ايستاده ست

سنگين

سنگي

سنگ .

 

يا يارها به يار نمي مانند

يا يادها به ياد .

 

يا بيدها به بيد . . .

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

سرگرم گفت گوي سالانه ام

با اين درختِ گُل ِ گيلاس :

 

مي بيني ؟ هم چنان ادامه دارم من ،

و باز هم كنار تو ، رو به روي تو ايستاده م

گيلاسْ گل !

 

   تعريف كن ، تعريف كن !

   از سرگذشت

   از دلْ گذشت

   از جانْ گذشت .

 

اين بارهم

هم تو زمستان را تاب آوردي

هم من انسان را ،

گيلاسْ گل !

 

             سال گذشته من شكايت كردم

             امسال تو حكايت كن !

             آيا بجز زمستان

             تو ناگزير باز چه ها را تاب آوردي ؟

 

دور  همچنان مي چرخد

چندان به رو به روي هم نمي پاييم ،

تعريف كن ، تعريف كن !

گيلاسْ گل !

   

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

دركار ِ پا فشاري ام بر رفتن ،

با هر فشار ِ پا فرو مي غلتم

در ماندن .

 

آن چه   فرار بود به ماندن بدل شده ست .

 

ازهرچه ماندن فرياد،

فريادتر ولي ازاين ماندن .

  

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

همچون گذشته ها

درآتش ِ تماشا :

 

تا چشم كار مي كند بيرون است و سرما ،

انبوهِ بي پناهان

اندوهِ بي پناهي .

 

درهيچ جا دروني نمانده ست ،

انبوهِ بي دَرونان

اندوهِ بي دروني .

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

گه گاهي ازدرونِ هرچه ، صداي گوشْ خراشي مي شنوم ،

حتّي اگر هزار دَر هم برخود ببندم بي هوده ست ،

ازخلوت و سكوت و تنهايي هم صداي گوش خراشي مي آيد .

 

چون خنجري شده ست بر كمر ِ هرچه اي ، صدا .

 

انگار در درون صداي نسيم و جوي و پرنده

و در عبور ابر

يا در درون تابش خورشيد ،

يك چفت و بَستِ كهنه ، زنگ زده هرز شده ست .

 

اجزاي لَقّ ِ هرچه دور و برم را فراگرفته ، به هم مي خورند و صدا مي دهند .

 

فریاد از صدا.   

  

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

گه گاهي هرچه دردرون و برون

هم خود درون ، و بيرون

همچون كلافي سردر گُم ،

سر ـ در ـ گُم ،

در گُم ،

گُم .

 

بر روي اين كلاف خاكي ، اين زمين سردرگُم

ما خود مگر چه هستيم ؟

گاهي كلافي سردرگُم ،

گاهي سر ِ كلافي هستيم در گُم ،

گاهي گُمي،كه صدهزار كلاف و ، صدهزارسر ِ كلاف در آن گُم .

 

برروي اين كلاف خاك آلود !

انبوه بي شماري از ما هرلحظه

سرهاي بي شماري از كلاف ها در دست

درجُست و جوي يك گُم ،

در جست و جوي گُم كردن .

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

گه گاهي عكسي مي گيرم

گه گاهي طرحي مي زنم

از اين سو و ، آن سوي چهره هايي . ( 1)

 

(1)

                                         

نيمي از خود را پنهان

نيمي از خود را انكار ،

چيزي از او نمانده ست .

 

(2)

 

از دستِ خود متواري ،

از خود بدَر زده ست

بر خود خروج كرده ست .

 

(3)

 

بالاي سر گرفته خويشتن خود را

تا بر زمين

يا بر زمان بكوبد .

 

(4)

 

در زير پاي يك تنديس

خاموش و خُرد و خَم .

 

زانو زده ست ؟

از پا درآمده ست ؟

بر خاك افتاده ست ؟

يا آن كه در خلال نيايش خوابش برده ست ؟

 

(5)

 

او هيچ چيز بيش تر از رنگ خويش ، كلافه اش نمي كند ،

وهيچ چيز بيش تر از رنگِ بوي خويش ،

وهيچ چيز بيش تر از بوي رنگِ خويش .

 

(6)

 

در چهره اش چيزي نيست

جز خدشه اي ، خراشي .

 

(7)

 

در زير بار ِ نام قديمي به هنّ و هنّ افتاده ست .

او نام خود را پيش از اين هم مي دانست ،

چندي ست وزن نام خود را هم دارد مي داند .

 

(8)

 

درزير آفتاب دراز كشيده ست

خوشبخت .

 

انديشه اش بُرنْز

روئياش

و خنده هاش هم .

 

و اندرون او

تا چشم كار می كند ز بُرنْز است .

زیر نویس :

(1)ـــ

                   حق با شماست    

         من دستگاه و نحوه ي عكاسي ام قديمي ست

        هم اين سياه قلم ، و خطوط اش هم ،

        هم رنگ و  نور و ديد .

        ورنه شما كدام تان كجْ چهره ست !

        ورنه شما كدام تان  بي چهره ست !

        ورنه شما كدام تان محتاج چهره بند است ،

        ورنه شما كدام چهره ـ ازميان چهره هاي فراوان تان ـ خللي دارد ؟

        آه اي شما كه دوست تان دارم !

 

 

اين جا چه مي كنی ؟

هيچ !

دلتنگي .

بر دوش می كِشَم دلِ تنگي .

 

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

درفكر اين روباه ام :     

 

            وقتي ، روباهي گرسنه به بيشه اي رسيد

                و درآن بيشه طبلي افتاده بود

                و باد شاخ درخت مي جنبانيد

                و از آن طبل با سبب شاخ بانگي سخت بر مي آمد .     (2)

 

درفکر این روباه، این روباه !

اين پيشه اش انديشه

انديشه هايش حيله ،

با این همه، هزاران سال

بازيچه ي حقير ِ شاخه و باد و طبل

خشكيده خُرد و خوار

بر آستانه ی  این بيشه، این بیشه، این جهان .

 

{}

 

اي زنده باد باد !

اي زنده باد شاخه .

  

                    زیرنویس ( 2 )   ـ

                      داستان هاي بيدپاي . ترجمه : محمد ابن عبدالله البخاري . ويرايش : ب . خانلري ـ م . روشن

 

 

اين جا چه مي كني ؟

هيچ !

از دستِ روشنايي زهرآلودت اِی پرسش !

دركار ِ بركشيدنِ يك سايه باني هستم از پاسخ ها ،

تا بل که در پناهِ سياهِ سايه ي آن، بتوانم روشن تر دريابم

اين جا چه مي كنم .

 

                                               بازگشت به فهرست همه ی نوشته ها