بي چٍمٍرْ نَمونٍسَّن ِ را

                                   

                                                  (شعر)

                                                از  1375

 

                                                م ـ نماري

 

یادآوری :

1- نشانه ی (  ٍ ) برای صدایی در زبان مازندرانی برگزیده شد که بین ( اَ ) و ( اِ )  است  . این نشانه در زیر ِ حرفی گداشته شده که دارای این صدای میان ( اَ  ) و ( اِ  ) است . نمونه :  آمٍل . خنٌـٍه .  بٍرمٍه . . .

2-  خطّ مورّب ( / ) را ، به تآسّی از یکی از نویسنده‌گان، در میان آن کلماتی که برهم اضافه شده‌باشند آورده‌ام تاحالت اضافه‌ی این کلمات را نشان دهم.

3-  نشانه‌ی مفعولی ( را ) را گاه به شکل ( ر ٍ ) و گاه به شکل ( ره ) نوشته‌ام: گو ر ٍ - گو ره : گاو را

4-  نشانه ی ( ِ ) مثل ِ : روشنایی ِچراغ، در ِبسته، نشانه ی کسره یا زیر است. متأسفانه با حطّی که در دست رس ِمن است نمی توانم این نشانه را جوری بنویسم که با حطّ تیره(-) اشتباه نشود.

4-  لهجه ی این شعرها، لهجه ی آملی ِ مازندرانی است.

 

 

 

 

                 بَخون

 

   بي گَلي ، با گَلي ، بي وَ نگ ، با وَ نگ

    اَنِـّـه بَخون    كه    تِه گَلي        بَهيره

    بي لَلٍه ،  با لَلٍه ،  بي چَنگ ،  با چَنگ

  پيش تر  كه تِه راه ر ٍ       تَلي   بَهيره 

 

 

 

 

            راه

 

    راه !

    مٍنٍزل تِه كو ِِبه ؟

 

    بي راه !   

    مٍنٍزل تِه كو ِِبه ؟

 

     اِي بي چَمٍهْ/راه !

    مٍنٍزل تِه كو ِِبه ؟

  

     هيچْ/جا/نَر ٍه سا !

    مٍنزل تِه كو ِِبه ؟

 

     همواره تٍه نيمه راه !

    مٍنز ٍل تِه كو ِِبه ؟

 

    كوبِه ،

        كوبِه كوبِه كوبِه كوبِه،

                                كوبِه ؟

 

 

 

 

         گَلٍه

 

    خالْ/خالي/خونٍش ! آهای

     پِی/غوم/وَری تـٍه  فقط

    نا  پـِی/غوم/ایار.

 

    كم بَيّه كه من تِه چَك ، دَ و ٍسْمْه    شِه پِغوم ؟

   

    خال/خالي/ پِغوم !

    چَن كَش َبيّه

    اَتّا آشنا

    هارشِه كه تِه چَك  هيچّي  دَ وسْ هَسّه  يا نا ؟

 

 

 

 

 

               خَنٍّه

 

 

 

    خَنّه بَكن !

    حَنّه بَكن !

    هَر كسي هم كه بِبُو

    الان و ِسّه خَنّه گَري يِه بُوسّهْ بُو .

 

    چي نِمِسّه , چي ويمّْي .

 

 

 

 

              بهار

 

 

    دَ كوشْته /راهِ رو ، وَلْ/بَيّهْ/شاخه

    و  ِشِنٍه اَي ، و  ِشِنٍه اَي ، و  ِشِنٍه

    چو/هيته/دار  ِِ تَن ، شِهْ/بَزوئهْ/سبز

    ر  ِجٍنه اَي ، ر  ِجٍنه اَي ، ر  ِجٍنه

 

 

 

 

 

                   دياری

 

 

 

    دياري ! هاي دياري ! هاي دياري!

    خاني تا كِي بَمونـّي  تٍه  دياري ؟

    نا شِه تَنْ اِني ، نا تَنْ اِلـّي بي اَم

    خاني تا كِي بَمونـّي مِه دياري ؟

 

 

 

 

               اْتْی كِه اَما می

 

 

    دل اگر هَم ر  ٍ  نٍدامي،

    اٍ تَنـِّه هَم كِه خٍد/هَم ر ٍ تُوكْ/هٍدا دارمي ، خَلِه ئٍـه.

 

    اٍتي دَ كُوشْتْ كِه اَمامي

    اٍتي تاريك ، اٍتي بي چٍمٍر كِه اَمامي

    اٍتي بي چٍمٍرهْ/تاريك

    اٍتي تاريكهْ/بي چٍمٍر كِه اَمامي:

    دٍل اگر هَم ر ٍه نٍدامي،

    ترس ِِ را  تاسا  دٍل رْه بادْ نٍدامي خَلِه ئـه.

 

    مٍن كا  نَكٍمٍّه  كَلمه ي جا

    كلمه ئه ، كِه كا كٍنـّْه اَمِه جا.

 

    اْتي بَپلاس كِه اَمِه دٍل

    اْتي بَپْلاس كِه اَمِه دٍله

    همين هَم كِه تاسا هَم/ديگر ِِِ پَلي هٍر ٍسّا مي ، خَلِه ئه ،

    دٍل اگر هَم ر ٍ نٍدامي.

 

 

 

         

              خاكْ/شَنـّون

 

    گَن كٍنـّه

    اَتـّا خاكْ/شَنـّونِِ دَسّوري گَن كْنـّه.

  

    گٍل/به/گٍل

        ـ وينـّي كه ـ

                هرچي گَن كْنـّه .

   

    خاكْ/شَنـّون ر ٍ  مونـّه  هرچي  كه  اٍشْنومٍه

    خاكْ/شَنـّون ر ٍ  مونـّه  هرچي  كه  وينْمٍه .

    حتـّي اين

    گٍل/به/گٍل ، وينـّي كه ، هرچي گَن كْنـٍّه هم،

                                                            گَن كْنـٍّه .

 

 

 

 

            نٍماشوُن

        ( نماشُونِ سَر ، لَیلاخانم ِ جا   گپ و گَله)

 

 

    تِه لَمپا ره بَيته ز ٍم ليلاخانم !

    تِه مـاهـي نَـزنّْـه د ٍم    ليلاخانم !

    تِه خَنـّّه ، تِه وفـا  ، تِه دلْ دَوسَِّن

    هَمـه  بَزوئــه  كاشٍم    ليلاخانم !

                                       

                                        دَ كُوشْتي

                                            دَ كُوشتي       

                                        دَ كُوتي .

 

                                        كوبِه تِه دَسّ ِ فنـَر

                                        كوبِه پَس ليلاخانم !

 

    نَوونه دل ر ٍه _ كه دَ و ٍس نَـوونه _

    دَ و ٍنـّي اَتـّي دلِ كَـش ; نـَوونه .

    وائـي ر ٍه  نَـوونـْه دَ ونـِّه  آدم

    نَـوونـٍه  ليلاخانم ! ليلاخانم !

 

                                        دلْ/دار نَو ِسّْه بُوئـي ،

                                        ته وِسّْه دل بُوئـي دل ، هَمش دل .

                                        دلِِ داشتن هر كس ِِ كار نَوونه

                                        نَوونه ليلاخانم !

 

    چي بَاوَم من ؟ چي بَاوَم ليلاخانم ؟

    تِه   كٍنـّا   ره   بَيته   لَم   ليلاخانم !

    تِه  دَيِّن  سَرد  و  تِه  دٍلْه/ديا  سَرد

    تِه  كَلٍه ي  تَش  بَيته نَم  ليلاخانم !

 

                                        نماشُونه ، چي بَاوَم ليلاخانم !

                                        نماشُون ،

                                        نماشُونِِ نماشُون .

 

                                       اَتـّا بيْ/چَم

                                        اَتـّا بَدْ/چَمْ/نماشُون .

 

                                        نماشُونه ، چي بَاوَم ليلاخانم !

 

 

 

                       

                سايْنه

 

 

ِ    اتي بَي بو       هٍنيشتٍه بَوم      تِه ساينٍه

    تِه ساينٍه      كه     هرجا     آفتابه    واينٍه

    شٍلاٍبه    ،      واينٍه    واينٍه   واينٍه    واينٍه

    تِه ساينٍه ، هاي تِه ساينٍه ، هاي تِه ساينٍه

 

 

 

            سايْنه (2)

 

 

    ديـاري  اَتـّا  سـاينـٍه        داينـٍه اِنـٍه

    و ٍنـِه دَس  مَشتِ آينـه ،  داينـِه اِنـٍه

    مٍن ، روز ِِ دَسّوري مٍه كِه شُومٍه مار

    و ِ  شوئـٍه ،  رُوشْ/ايـانٍه   داينٍه اِنـٍه

 

 

 

 

            دَريچه ي پٍشتيمْ

 

 

    دَريچه ي پٍشتيم ،    كه رُوز  اِنٍه  لُو

    قديميْ/دار ِ خـالچه ،    تُـو   اِنـه  تُو

    اٍتي  بَـي بـُو  كـه     اَتّا   نَم/نَمه/وا

    بَزُو بُو ، بُورده بُومْ خُو ، بُورده بُومْ خُو

 

 

 

 

          اٍتی بَی بُو

 

 

اٍتي بَي بُو  كه   مٍن   صٍب ره  اَتّا كَش

دَو ٍس/بُوم زين ، بي چٍمٍر، بتاجٍـسْ/بُوم

بُورده بُوم  ،  بُورده بُوم  ، اَنّـِه بُورده بُوم

كـه  نَتـُونٍسـّه بُـواَم     دَگـٍر  ٍسْ    بــُوم

 

 

 

            شِعر ِ جا   محاجٌه

 

 

گَلْ/دَسُّوري   ، چي ر ٍ هِي  جُوني  تٍه شِعر ؟

سَگْ/دَسُّوري ، چي  ر ٍ  سٍروُ نـّي   تٍه شِعر ؟

صَدتا  تٍه ر ٍه   اگر   بَو ٍه رَم   بازار

اَتـّا   دَسٍّه   سَبزي         نَوُوني   تٍه     شِعر

 

 

 

 

 

             مٍن ، تٍلا  ، و ٍ   و ٍنِه  وَنْگووا (1)

 

 

 

                تٍلا وَنْگ دِنٍه

                تٍلا وَنگ دِنٍه

 

هَلا خُو/نَشي             گٍنه پِره سَم

هَلا لُو/نَشي             گٍنه جِر بيَيم

هَلا گٍر/نَو ٍسْ             گٍنه كه بُوشَم

هَلا نَنٍشا                 گٍنه كه بُوجَم

 

                 تٍلا وَنْگ دِنٍه

                 تٍلا وَنْگ دِنٍه

 

تٍلا  هاي  تٍلا !           خُو پٍلِه/ تٍلا !

چي ر ٍه وْنگْ دِني       با شِه پيتهْ/وَنگ ؟

بَئُو دِه زَنـٍّه           اَمشو تِه تفنگ (1 )

 

مْن تِه وَنگِ دُور           بالِِ رنگِ دُور

 

                تٍلا وَنگ دِنٍه

                تٍلا َونگ دِنٍه

 

تازه بُوردٍه كه             چٍش مِه هي بُورِه

كيچكهْ/چينه             كا شِه كٍلي بُوره

گُو رَمٍه نَكٍن !             تَشْ/وَلٍه نكن !

نازنينْ/شُو ر ٍ             تَلْ/تَله نَكن !

 

    تٍلا وَنگ دِنْه

    تٍلا وَنگ دِنْه

 

تٍلا هاي تٍلا !            ميشكاْ/دلْ/تٍلا !

شُو  دَر ٍه هَلا             تٍه ر ٍه بَنٍهْ ما

هَلا كُو ِبه صٍب           کِه بَووشِه  وا

پِ  نَر ٍ سٍنٍه               گَرمٍه وٍنِِه  جا

 

    تٍلا وَنگ دِنه

    تٍلا َونگ دِنه

 

تٍلا هاي تْلا !             سادهْ/دلْ/تٍلا !

تازه اَتـّا وَقت              يا اَتـّا نا وَقت

صٍب هَم بموئٍـه          درُو بَيّه جَخْت

تْه چٍش ر ٍه دَ و ٍن ،     وَنگ وُ وا نَكٍن

 

مْن تِه نُوم  ِِِ دُور ،        تِه پِغوم  ِِِ دُور

 

    تٍلا وَنگ دِنه

    تٍلا وَنگ دِنه

 

تٍلا هاي تْلا !             پِلٍجٍنْ/ تٍلا !

شُونگْ بَيّه تِه وَنگ      مُونگِ جور تِه رَنگ

اٍتي بُو كه هر چي      فرو بَي بِه بُو

نا شُو دَي بِه بُو          نا صٍب  بَي بِه بُو

تٍه وُ تٍنِه وَنگ             دٍرُو بَي بِه بُو

 

مْن تِه شُونگِ دُور ،     مٍن تِهِ مُونگِ دُور

 

    تٍلا وَنگ دِنه

    تٍلا وَنگ دِنه

 

ديا/وَر اَمّـا             شُو و صٍبْ هييا

اَمِه چٍشْ/به/راه-     اٍسّانه هَلا

شُو نَاوْنه  و ِنه         سَر بَو ِّ ه  يا نا

صٍبْ نَاوْنه و ِنه         بَنِمِه يا  نا

دٍلٍه/وَر هَمْتي         سٍروُمّي  اَما

اين تٍلا وُ مٍن         مٍن و  اين تٍلا

مٍن بِد/ْپِلِجٍن         و ِ   بَدْ/پِلِِجٍا

و ِ  مٍرهْ دَپْلِتْ       با شِه وَنگوُوا

من و ِ ر ٍه دَپْلِت     با شِه اَرِه/ نا

 

من و اين تٍلا         من و اين تٍلا

اين تٍلا و من         من و اين تٍلا

 

        تٍلا وَنگ دِنه

        تٍلا وَنگ دِنه

        اَمان اِي اَمان

        تٍلا وَنگ دِنه

. . .

. . .

ــــــــــــــ

(1)- اتّا  زبان/زد  که ویشتر  در آمل بشنوسّه مه. فلونی ِ تفنگ ( بئو دِه ) زنّه . یعنی اشتباه کنّه.

 

 

 

 

 

            من ، تٍلا  و   و ٍ نِه وَنْگووا (2)

                       

                  [ با اَتـّي/جور پايان ]

 

 

 

                تٍلا وَنْگ دِنٍَه

                تْلا وَنگ دِنٍْه

 

هَلا خُو/نَشي             گٍنه پِره سَم

هَلا لُو/نَشي            گٍنه جِر بيَيم

هَلا گٍر/نَو ٍس               گٍنه كه بُوشَم

هَلا نَنٍشا                   گٍنه كه بُوجَم

 

    تٍلا وَنْگ دِنٍه   

    تٍلا وَنْگ دِنٍه

 

تٍلا هاي تٍلا !             خُو پٍلِه/ تٍلا !

چي رٍه وْنگْ دِني        با شِه پيتهْ/وَنگ ؟

بَئُودِه زَنـٍّه             اَمشو تِه تفنگ   (1 )

مْن تِه وَنگِ دُور            بالِِ رنگِ دُور

 

    تٍلا وَنگ دِنٍه

    تٍلا وَنگ دِنٍه

 

تازه بُوردٍه كه             چٍش مِه هي بُور  ِه

كيچكهْ/چينه كا          شِه كٍلي بُو ره

گُو رَمٍه نَكٍن !             تَشْ /وَلٍه نكن !

نازنينْ/شُو ر ٍ             تَلْ/تَله نَكن !

 

        تٍلا وَنگ دِنْه

        تٍلا وَنگ دِنْه

تٍلا هاي تٍلا !             ميشكاْ/دلْ/ تٍلا !

شُو دَر ٍه هَلا             تٍه ر ٍه بَنٍهْ ما

هَلا كُو به صٍب           گَرمٍه و ٍ نِِه  جا

 

        تٍلا وَنگ دِنه

        تٍلا َونگ دِنه

 

تٍلا هاي تٍلا !             سادهْ/دل/تلا !

تازه ، اَتـّا وَقت ،          يا اَتـّا نا وَقت

صْب هَم بموئٍـه          دْرُو بَيّه جَخْت

تْه چْش ر ٍه دَو ٍن ،      وَنگ وُ وا نَكٍن

 

مْن تِه نُوم  ِِِ دُور ،        تِه پِغوم  ِِِ دُور

 

        تٍلا وَنگ دِنه

        تٍلا وَنگ دِنه

 

تٍلا هاي تْلا !             پِلٍجٍنْ/ تٍلا !

شُونگْ بَيّه تِه وَنگ      مُونگِ جورتِه رَنگ

 

اْتي بُو كه هر چي      فرو بَي بِه بُو

نا شُو دَي بِه بُو         نا صٍب بَي بِه بُو

تْه وُ تْنِه وَنگ             درُو بَي بِه بُو

 

مٍن تِه شُونگِ دُور      مٍن تِه مُونگِ دُور

 

    تٍلا وَنگ دِنه

    تٍلا وَنگ دِنه

 

ديا وَر   اَمّا                 بي سر و صدا

شو و صب هييا         كا كٍنٍّنه كا

وِ ، شُونه دٍلٍه            وِ ، اِنٍه ديا

نا شُو پٍرْسٍنه :          رضا ! كٍي بُورَم

نا صٍب پٍرْسٍنه :          تٍلا ! كِي بي اَم

 

دله/وَر همتي            سٍرُومّي َاما

اين تٍلا و مٍن              مٍن و اين تٍلا

 

مٍن بِدْ/پِلِجْن              و  ِ  بَدْ/پَلَجا

و  ِ ، مٍره دَپْلِت           با شِه وَنگووا

مٍن و  ِره دَپْلِت           با شه اَره ، نا

 

اين تٍلا و من             من و اين تٍلا

مٍن و اين تٍلا             من و اين تٍلا

 

    تٍلا وَنگ دِنه

    تٍلا وَنگ دِنه

    اَمان اِي اَمان

              تٍلا وَنگ دِنه

 

ــــــــــــــ

(1)- اتّا  زبان/زد  که ویشتر  آمل ِدله   بشنوسّه مه. فلونی ِ تفنگ ( بئو دِه ) زنّه .

 

 

 

            دَر  ِ پْشتيم

 

دَر ر ٍ وا كٍن ! دَر ر ٍ وا كٍن ! دَر ر ٍ      وا !

مٍمٍّه نا وا ، دَر ر ٍ وا كٍن ! دَر ر ٍ    وا !

هَم بَشنٍه وا مٍه بَاوتَن     گٍل/بٍه/گٍل

هَم نَشِنْه وا مْه بَاوتَن     گٍل/به/گٍل

 

 

 

آفتاب

    و

        و  ِ

 

 

صٍبْ     بَاوْتٍنه  بَو ِّه           اِنٍه و ِ

صٍب كه   بَزو  تِه ،   پَس كُوبِه و ِ ؟

آفتابا   !   تِه سَر جِر  دَره     چِه ؟!

هارْشَم ! كوُبِه و ِ ؟ پَس كُوبِه و ِ ؟!

 

                                                                بازگشت به فهرستِ نوشته ها